Syzyfowe prace jako dokument epoki i "pamięć rzeczy przeżytych"
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Szkoła tamtych lat stała się „środkiem ujarzmiania podbitych ludów”.
Echa tych rozporządzeń widoczne są na kartach powieści. Już na wstępie „Syzyfowych prac” czytelnik zapoznaje się z rusyfikacją najmłodszych dzieci. „Naczalnoje Owczarskoje Ucziliszcze” to obraz działania rosyjskiej szkoły urzędowej. Uczęszczające do niej dzieci zostają poddane rygorowi rusyfikacji, są zmuszane do śpiewania rosyjskich pieśni i tylko kilkoro z nich potrafi czytać i pisać po rosyjsku. Wizytacja inspektora Jaczmieniewa uwidacznia braki w nauczaniu oraz to, z czym walczyła władza carska – polskość wyniesioną z domów, przekazywaną przez krewnych. Dalsza nauka Marcina Borowicza w klerykowskim gimnazjum to bardziej gruntowne i metodyczne tępienie polskości młodzieży. Uczniowie uczą się na pamięć całych stron podręczników, mają ograniczony dostęp do książek, które rozwijałyby w nich zdolność logicznego myślenia.

Ogromne zmiany w szkole zachodzą po objęciu stanowisk przez nowego dyrektora, Kriestoobriadnikowa i inspektora Zabielskiego. Ważniejsze przedmioty są wykładane wyłącznie przez Rosjan, w gimnazjum obowiązuje zakaz mówienia po polsku. Wprowadzony zostaje nadzór nad uczniami, którzy każde swoje wyjście muszą zapisywać w specjalnej książce „wydalenia się z mieszkania”. Odbywają się częste rewizje i wizyty nauczycieli w domach gimnazjalistów, konfiskacie podlegają polskie książki. Ten nieustanny nadzór pogłębił jeszcze bardziej podział między uczniami a wykładowcami Polakami, którzy obawiając się o własne posady, najczęściej przyjmowali postawę lojalności i konformizmu wobec władz szkolnych.

Dyrektor i inspektor sukcesywnie wprowadzali nowe metody rusyfikacji, zawsze stawali po stronie wychowanków, wzbudzając ich zaufanie i poczucie, że zyskali sprzymierzeńców w sporach z nielubianymi belframi. Walka z polskością przekroczyła mury szkoły i objęła również życie prywatne gimnazjalistów. Nie mieli prawa chodzić do teatru na polskie przedstawienia. W zamian zorganizowano amatorskie teatry rosyjskie. Uczniowie, osamotnieni, bez wsparcia rodziny i wykładowców, ulegali wpływom szkoły i bezwolnie poddawali się rzetelnie przeprowadzanej rusyfikacji.

Opisane przez Żeromskiego metody wynarodawiania młodzieży polskiej są zgodne z rzeczywistym obrazem szkoły rosyjskiej w latach 1874-1886. Również przedstawiony w powieści wizerunek społeczeństwa polskiego ma charakter dokumentarny. Autor utworu ukazał życie chłopów na wsi na przykładzie mieszkańców okolic Gawronek i Pajęczyna Dolnego oraz klerykowskiego mieszczaństwa. Uciskowi społeczno-politycznemu nie sprzeciwiali się wszyscy Polacy. Część ludności nie protestowała jawnie przeciwko rządom carskim, często godzili się na to, a nawet byli tacy, którzy popierali istniejący stan rzeczy. Postawa lojalizmu charakteryzuje bywalców w domu „starej Przepiórzycy” – radcę Somonowicza i Grzebickiego. Somonowicz nie uznaje idei powszechności oświaty i boi się rewolucji narodowej i socjalnej. Natomiast Grzebicki z rozrzewnieniem wspomina czasy sprzed roku 1830. Mieszkańcy Klerykowa z konieczności, w trosce o swoje kariery, poddają się biernie fali rusyfikacji.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  „Syzyfowe prace” jako powieść o dorastaniu
2  Antoni Paluszkiewicz "Kawka"
3  Metody rusyfikacji na podstawie Syzyfowych prac



Komentarze
artykuł / utwór: Syzyfowe prace jako dokument epoki i "pamięć rzeczy przeżytych"







    Tagi:
    Rusyfikacja - Stefan Żeromski - Syzyfowe prace - Opracowanie Syzyfowych prac Żeromskiego - Syzyfowe prace Stefana Żeromskiego -